ده نمکی متفاوت

یا دیالوگ متفاوت

اشاره: مطلب زیر توسط فرزام الفت نوشته شده است.

خیلیها در مورد فیلم آقای مسعود ده نمکی (اخراجیها) نوشتند و نقد کردند و تحلیل کردند که جالب است دیالوگ آدمهایی مثل ده نمکی هم تغییر کرده. کلا" برداشتها خیلی مثبت بود. حتی فیلم منتخب مردم هم شده بود ظاهرا". ما هم تحت تاثیر قرار گرفتیم رفتیم فیلم ایشان را دیدیدم. البته کمی تا قسمتی (شاید هم خیلی) خندیدیم. اما برداشت بنده چیز دیگری بود.

اولا" بهتر بود اسم فیلم را می گذاشتند «غیر خودی ها». اخراجیهای ده نمکی همان غیر خودی های سابق بودند. همانهایی که خودی نیستند مگر آنکه مثل ایشان فکر کنند. کجای این طرز فکر دربردارنده نکته جدیدی است که حکایت از تغییر کردن ده نمکی بکند؟ کجای فیلم یک دیدگاه جدید و متفاوت از گذشته ارائه شده بود؟ هنوز هم همان عشق به خونریزی و جنگ و عشق به روزهایی که می جنگیدند در تک تک لحظات فیلم موج می زد.

حتی نگاه متفاوتی به جنگ شبیه کارهای حاتمی کیا هم ارائه نشده بود. گرته برداری موضوعی از فیلم لیلی با من است کاملا" واضح و به قولی تابلو بود. هنوز هم بزرگترین دلاوری سربازان و بسیجیان، پریدن روی مین بود. شوخیهای خنده دار فیلم بعضا" از لطیفه هایی که همه مردم در SMS های دریافتی دیده بودند به عاریت گرفته شده بود. نهایتا" هم اخراجیها یا همان غیر خودی ها می شوند هم مسلک خودی های ده نمکی. حتی اگر پزشکی تحصیلکرده باشند باز هم بهتر است به قول خودش گوشت جلوی توپ و تانک باشند. آن وقت محبوب هم می شوند طبعا".

ایران در این فیلم مال همه است. اما فیلم روایت زمان جنگ است. طبیعی است که زمان جنگ کشور مال همه است. همه باید کشته شوند. اما در زمان صلح مال امثال ده نمکی است. باور اکید دارم که بوی جنگ شنیده است این آقا که باز هم شعار ایران مال همه سر داده است. و گرنه تغییری در مواضع ایشان ندیدیم. همچنان همه جا سفید و سیاه است. سفیدها مثل ایشان فکر می کنند و سیاهها مخالفند. هنوز هم یک سری کارها منکر است و عده ای هم باید نهی از منکر بکنند. نهی هم اگر نکنند امر به معروف می کنند. گیرم نه با چماق و زور. به هر حال اصل قضیه همان رسالتی است که امثال ایشان به اشتباه بر دوش خود حس می کنند.

چهره ای هم که از جبهه و جنگ در این فیلم ارائه شده چیز جدیدی نیست. مگر کسی فکر کرده بود بسیجیها و رزمنده های آن زمان اهل شوخی و بذله گویی نبودند؟ مگر در جانفشانی و فداکاری و از جان گذشتگی آنها کسی شک داشت؟ و مگر کسی ده نمکی را جزء آنها می دانست؟

در کل البته بد نیست یک بار دیدن چنین فیلمی. کمی می خندید، کمی هم ذهنتان روشن می شود که این نقدهای فیلم را خیلی جدی نگیرید. ولی بدانید که نه بازی در خور توجهی خواهید دید. نه فیلمبرداری عالی، نه فیلمنامه غافلگیرکننده، نه شخصیتی جدید که آنقدر خوب پرداخته شده باشد که حس کنید مشابهش را تا حالا ندیده اید و نه حتی طنز جالب و بدیع. ولی در اینکه خنده دار است شک نکنید. و کلا" فیلمسازی ده نمکی خنده دار هم هست در اصل.

اما ده نمکی و احتمالا" آنهایی که او را در این راه انداخته اند، نه با این فیلم و نه با صد فیلم مثل این نمی توانند شخصیتی مثل حاج مجید فیلم را بیابند و بسازند. لوطی لات و لوتی که در جریان جنگ اصلاح می شود و در راه وطن کشته. چنین لوطیهایی هم امروز نیستند. جوانهای امروزی به لطف آنچه این نظام از آنها ساخته است، نه با این فیلمها (به سبک امروزی) و نه با نوحه و ناله و گریه (به سبک روزهای جنگ) عاشق جنگ نمی شوند. دشمنی هم اگر این روزها قصد جنگ با ما داشته باشد از آن نوع نیست که با زیر مین رفتن این جوانها بشود مقابلش ایستاد.